اتاق اندیشمندان

در بخش اتاق اندیشمندان صاحب‌نظران و اندیشمندان حوزه علوم انسانی معرفی می‌گردند و ما در مرکز ترویج علوم انسانی با فرهیختگان رشته‌های گوناگون علوم انسانی به مصاحبه پرداخته‌ایم و آراء ایشان را جویا شده و دراختیار علاقه‌مندان قرار داده‌ایم.

مرکز ترویج علوم انسانی در راستای ارتقای علوم انسانی در ایران و اطلاع‌رسانی هرچه بیشتر به سراغ اندیشمندان حوزه روانشناسی، جامعه‌شناسی، فلسفه، علوم تربیتی، تاریخ، جغرافیا، حقوق و… رفته و با آن‌ها گفت‌وگوی صمیمانه‌ای را شکل داده‌است.

 

کتابهای نونگاشت عربی در راستای برنامه درسی ملی است

مصاحبه با دکتر عادل اشکبوس

– لطفا خودتان را برایمان معرفی کنید و بفرمایید رشته دبیرستان و دانشگاهیتون چه بوده؟

عادل اشکبوس هستم

دیپلم رشته اقتصاد در سال ۱۳۶۱ دریافت کردم و تغییر رشته از ریاضی به علوم انسانی داشتم. برای ادامه تحصیل به دلیل تعطیلی دانشگاه در تربیت معلم ادامه پیدا کرد فوق دیپلم‌ را در رشته علوم اجتماعی گرفتم.

با بازگشایی دانشگاه ادامه تحصیل در رشته زبان و ادبیات عرب صورت گرفت.

از جمله اقداماتی که در این سال‌ها در حوزه علوم انسانی انجام دادم مطالعات بسیار در ریشه‌یابی واژگان یا به اصطلاح اتیمولوژی است. در حال حاضر نیز استاد دانشگاه و دبیر دبیرستان هستم، تدریس در دوره‌های آموزش ضمن خدمت فرهنگیان نیز از دیگر فعالیت‌ها در رشته تخصصی‌ام عربی است.

-رویکرد شما به عنوان مولف کتاب عربی چگونه است؟ بنظرتان کدام یک از بخش‌های کتاب نیاز به بازبینی دارد؟

رویکرد کتاب پرورش مهارت‌های چهارگانه زبانی شنیدن، خواندن، سخن گفتن و نوشتن به منظور فهم متون

هدف فهم قرآن و متون دینی و فهم بهتر زبان و ادبیات فارسی است.

آموزش مکالمه مطابق برنامه درسی ملی هدف اصلی برنامه درسی عربی نیست. مهارت نوشتن نیز از آنجا که الفبای کشور در اصل عربی است مانند درس انگلیسی نیست. (بیشتر…)

An Intercultural-Interreligious Dialogue

:Hi Dr.Omira welcome to Iran, please introduce yourself and tell us about your Carrere in general-

I’m from Ireland actually, I was born in Ireland. It is a small country.
When I say Ireland I mean south Ireland the Republic for Ireland that is very important.
I did my university’s studies in England, and then I finished them in France. I also did some postwar researching in Germany, so I’m a multi-cultural organism. It’s true that Ireland is a small country, but I always interested to see other places, my mentality is always go out to see other countries, other cultures and learn their languages.

?How did you see Iran and the level of philosophical studies in Iran-

I don’t know Iran very much because I arrived yesterday, and this is my first time visit Iran, so I’ve seen nothing. But I know bit about Iran from the view of history of philosophy, and great admiration for Iranian philosophy.
I know that Iran has very high culture, philosophical culture in Iran is magnificent, and I think it is very important to refer this matter that Iranian are cultivating in their past philosophy, and it is very important, other countries are abandoning their cultural heritage specially in philosophy for example I think this is happening in Germany. (بیشتر…)

کتاب درسی به عنوان مهم‌ترین رسانه و معلم به عنوان موثرترین معمار

مصاحبه با آقای دکتر کوروش فتحی 

جناب دکتر فتحی خودتان را برای ما معرفی کنید و رشته دبیرستان و دانشگاهی خود را توضیح دهید.

اینجانب کوروش فتحی متولد ۱۳۵۰ در شهرسنندج هستم.در سال ۱۳۶۸ دیپلم خود را در رشته علوم‌انسانی اخذ نموده و همان سال در رشته تاریخ دانشگاه تبریز پذیرفته شده و در سال ۱۳۷۱فارغ التحصیل شدم.

در سال ۱۳۷۵ کارشناسی‌ارشد و در سال ۱۳۸۷ دکترای خود را در رشته تاریخ گرایش ایران اسلامی از دانشگاه شهید بهشتی تهران دریافت نمودم. موضوع پایان‌نامه دوره ارشد، مسائل سیاسی و حقوقی نفت ایران از دوره رضاشاه تا کودتای ۲۸ مرداد و موضوع پایان‌نامه دوره دکترای اینجانب، مالکیت خصوصی زمین در دوره مغولان و تیموریان بود.

چه عواملی سبب شد شما به طور تخصصی رشته تاریخ را دنبال کنید؟

 در دوران تحصیل در دانشگاه و به دلیل شیوه تدریس و نوع نگرش تاریخی برخی اساتید از جمله استادان گرامی دکتر رحیملو، دکتر اصفهانیان، دکتر خلعتبری، دکتر شعبانی و دکتر آژند و مطالعه عمیق متون تاریخی به تاریخ علاقه‌مند شدم. البته افتخار مصاحبت با بزرگانی همچون، دکتر سلیمانی، دکتر منصوربخت، دکتر اکبری، دکتر عباسی، دکتر خیراندیش ،دکتر مجتبایی، مرحوم دکتر باستانی پاریزی و مرحوم دکتر پروین را داشتم این بزرگان در شکل‌گیری علاقه‌مندی اینجانب به تاریخ نقش عمده‌ایی داشتند.

برای مخاطبان ما توضیح دهید که در حال حاضر در حوزه تاریخ چه فعالیتی انجام می‌دهید؟

در حال حاضر استادیار گروه تاریخ دانشگاه فرهنگیان هستم و علاوه بر تدریس دروس تخصصی تاریخ، دو مقاله با موضوع تاریخ اقتصادی، و تاریخ هنر در مجلات علمی پژوهشی در دست چاپ دارم همچنین در همایش بین‌المللی تاریخ فرهنگی مقاله‌ای با موضوع ایماء و اشاره در منابع تاریخی دوره میانه ایران به عنوان سخنرانی ارائه دادم.

شما از چه زمانی با دفتر تالیف شروع به همکاری کردید؟یا از ابتدا به عنوان مولف با دفتر تالیف همکاری نمودید؟

از سال ۱۳۹۶ با دفتر تالیف و برای تالیف کتاب تاریخ پایه دوازدهم رشته انسانی شروع به همکاری نموده وضمن تدوین درس دوم این کتاب به عنوان عضو شورای برنامه ریزی فعالیت می‌کنم.البته از سال ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۲ به عنوان سرگروه تاریخ استان کردستان در قالب نقد و بررسی کتب درسی با دفتر تالیف در ارتباط بودم.

– در همایشی که تحت عنوان روش های نوین تدریس با حضور شما و خانم فریده حشمتی و جناب آقای ابوحمزه برگزار گردید شما از ضرورت نگاه اعتدالی در آموزش تاریخ ،سخن گفتید و اعتقاد داشتید که تاریخ را بدون پیش‌داوری باید برای دانش‌آموز مطرح نمود به نظر خودتان تا چه اندازه در تحقق این هدف موفق شده‌اید؟

تاریخ به صورت عام و آموزش تاریخ به گونه خاص بدون نگاه اعتدالی و البته انتقادی به بیراهه خواهد رفت. به نظر اینجانب تاریخ میدان تاخت و تاز نگرش های افراطی، ناسیونالیسم کور، حب و بغض‌های سیاسی، اعتقادی، اجتماعی و فرهنگی نیست به ویژه در ساحت مقدس آموزش.

شخصیت و منش علمی و باورهای ملی، فرهنگی و اجتماعی دانش‌آموز در دوره دبیرستان به صورت عمده‌ای شکل می‌گیرد کتاب درسی به عنوان مهم‌ترین رسانه و معلم به عنوان موثرترین معمار در این فرآیند نقش‌آفرین هستند بنابراین ضرورت دارد هم برنامه‌ریزان و مولفان کتب درسی و هم معلمان فارغ از نگرش‌های افراطی عمل کنند. یکی از اهداف آموزش تاریخ تعمیق و درونی کردن نگاه اعتدالی به پدیده‌های تاریخی و اجتماعی است تا همدلی و همگرایی فرهنگی،اجتماعی در جامعه به وجود آید.

آسیب دیگری که در آموزش تاریخ و بعضا در کتب درسی تاریخ وجود دارد قضاوت‌های مستقیم و بدون پشتوانه علمی و تاریخی و از آن بدتر پیشداوری‌ها و محکوم کردن‌ها و تجلیل‌های غیرواقعی است اینکه نادرشاه قهرمان ملی بود و یا فردی دیوانه از این دست پیش‌داوری‌ها است. کتب درسی تاریخ باید از این امر به شدت پرهیز کند. وظیفه کتاب درسی و مولف کتاب این است که مواد و داده‌های علمی-تاریخی مستند و مستدل ارائه داده و نحوه تبیین و تشریح و نقد پدیده‌ها و حوادث تاریخی را آموزش دهد و مخاطب و فراگیران را در قضاوت آزاد بگذارد.

در تالیف درس دوم تلاش بنده این بود که از این دست قضاوت‌ها و پیش‌داوری‌ها دوری کرده و نگاهی اعتدالی به پدیده‌های این دوره که اتفاقا بسیارگسترده و چالش‌برانگیز است داشته باشم اما اینکه در این زمینه تا چه حدی موفق بوده‌ام را باید معلمان، متخصصان و فراگیران تشخیص دهند.

هدف شما و همکاران‌تان در دفتر تالیف معطوف بر آمادگی دانش‌آموزان برای ورود به دانشگاه و یادگیری مفاهیم اولیه تاریخ است یا تغییر نگرش دانش‌آموزان به درس تاریخ ؟

به نوعی هر دو هدف مورد توجه بوده چون به هر حال و با تمامی تمهیداتی که پیش‌بینی شده هنوز ورود به دانشگاه و رشته‌های خاص مورد توجه بسیاری از دانش‌آموزان و خانواده‌هایشان است بنابراین به این ضرورت در کتاب توجه نسبی شده اما تحول عمده‌ای که در چندسال اخیر در زمینه تالیف کتب درسی تاریخ شده، فراهم نمودن شرایط تعقل و درک مفاهیم و مسائل تاریخی است.

تلاش شده دانش‌آموز بیشتر بفهمد تا حفظ کند، بینش بیابد تا عاری از اطلاعات کور و بی‌هدف تاریخی باشد، خود او برای یافتن پاسخ سئوالات تاریخی تلاش کند نه اینکه مواد و داده‌های تاریخی آماده و دست‌چین شده در اختیارش گذارده شود.از تاریخ سیاسی فاصله گیرد و به تاریخ اجتماعی و فرهنگی بیندیشد. تاریخ مردم را بخواند و برخی مهارت‌های ساده و ابتدایی علم تاریخ را بیاموزد و یاد بگیرد که برای آموختن تاریخ به مانند دیگر علوم مهارت‌های خاصی باید کسب کند.

در کتاب پایه دوازدهم در این زمینه تلاش‌های زیادی صورت گرفت اگرچه هنوز با نقطه مطلوب فاصله زیادی داریم اما به هر حال برنامه‌ریزان و مولفان سعی زیادی برای تهیه کتابی مطلوب انجام دادند.

-شما چه پیشنهادی به معلمان دارید که کلاس‌های درس با کیفیت بهتری برگزار گردد و آموزش درس تاریخ صرفا مبتنی بر حفظیات نباشد؟

در کتاب‌های درسی تاریخ چند سال اخیر توجه زیادی به فعالیت های کلاسی و پژوهش‌های علمی در حد توان و زمان دانش‌آموزان شده است.

سئوالات طرح شده درپایان هر درس بیش از آنکه دانشی باشد به سطوح دیگر یادگیری پرداخته است اما متاسفانه بسیاری از معلمان توجه لازم را به این بخش نداشته و برخلاف رویه‌ایی که کتاب مدنظر داشته فقط به انتقال اطلاعات تاریخی و ارزشیابی براساس سطح دانشی پرداخته‌اند و مسلما با این رویکرد زمان کافی برای آموزش ندارند.

به نظر اینجانب معلمان گرامی باید روش خود را بازنگری کرده و به انتظارات و پیشنهاداتی که در ابتدای هر کتاب درسی از سوی دفتر تالیف ارائه شده،توجه نموده و روش ها و الگوهای جدید آموزش تاریخ را به کار گیرند.

– در بازبینی کتاب درسی کدام بخش‌ها بیشتر مورد توجه قرار خواهند گرفت؟

در کتاب پایه دوازدهم به دلیل فرصت کمی که برای تدوین و تدارک آن وجود داشت و هم چنین به دلیل تلخیصی که برای کم شدن حجم کتاب صورت گرفت برخی نکات مهم نادیده گرفته شد یا کمتر به آن پرداخته شد ،همچنین در موارد جزئی ایرادات در نقل تاریخ حوادث و ترتیب و توالی وقایع وجود دارد که در بازنگری انشاالله اصلاح خواهد شد.

تعلیم و تربیت و فلسفه میان‌فرهنگی

مصاحبه با دکتر رضا دهقانی:

آقای دکتر دهقانی خودتان را معرفی کنید و برای ما از رشتۀ تحصیلی خود از دبیرستان تا دانشگاه بگویید:

من در دبیرستان در رشتۀ ریاضی فیزیک درس خواندم و در دانشگاه به حوزۀ علوم انسانی وارد شدم و رشتۀ فلسفه وکلام اسلامی و همچنین فقه و مبانی حقوق را دنبال کردم. همزمان تحصیلات حوزوی نیز داشتم و چند سالی نیز در این حوزه مشغول بودم.

بعد از آن در مقطع کارشناسی ارشد فلسفۀ غرب و دکتری فلسفۀ تطبیقی تحصیل کردم. در حال حاضر نیز نزدیک به شش سال است که در دانشگاه  وین در بخش فلسفۀ میان فرهنگی زیر نظر پروفسور گئورگ اشتنگر فعالیت می‌کنم و همچنین عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در تهران هستم.

 

موضوع مورد بحث ما نسبت تعلیم و تربیت و فلسفۀ میان فرهنگی است. تعریف شما از این دو مقوله چیست؟

فلسفه میان فرهنگی مجموعه مطالعاتی است که در کشورهای آلمانی زبان شکل گرفته و بینشی است که از دهۀ ۹۰ در برخی دانشگاه‌های آلمانی زبان ایجاد شد. این نوع بینش از ابتدا توجه به چالش­های جهان جدید داشته است؛ چالش­هایی که می­توان از آن­ها به چالش­های زیستن در جهانی میان-فرهنگی یاد کرد و همین امر سبب شده که صاحب‌نظران و اندیشمندان این حوزه به رشته‌های دیگر نیز گرایش پیداکنند. به عبارت ساده‌تر در فلسفۀ میان فرهنگی همه چیز در میانه است و نمی‌توان این حوزه را محدود به رشتۀ فلسفه دانست؛ این گفتمان با فلسفه آغاز شده ولی به دیگر رشته‌ها نیز راه یافته است.

(بیشتر…)

گفت‌وگو با دکتر سید حمید طالب‌زاده

خبرنگار مرکز ترویج علوم انسانی در «همایش بین‌المللی همگرایی و واگرایی؛ گفت‌وگویی میان‌فرهنگی_میان‌دینی» در فرصتی کوتاه با دکتر طالب‌زاده، استاد تمام فلسفه دانشگاه تهران مصاحبه مختصری صورت داده که در ادامه می‌خوانید:

آقای دکتر طالب‌زاده چه عواملی سبب شد که ضرورت برگزاری همایش‌های گوناگون در خصوص ضرورت همگرایی و واگرایی در ایران احساس شود؟

متاسفانه در عصر حاضر در سراسر جهان نرخ خشونت‌ها و ستم‌‌ورزی‌ها افزایش یافته است و کینه توزی و کینه ورزی در ده‌های اخیر به طور جدی گسترش یافته است. «تروریسم» به سراسر جهان نفوذ یافته‌ تا آنجا که حتی به نام اسلام، که دینی مبتنی بر عقل و منطق است، گروهی تروریستی و رادیکال به نام داعش شکل گرفت و خود را به عنوان مسلمان انقلابی معرفی کرد.

(بیشتر…)

ادبیات پنجره‌ای به سوی آشتی فرهنگ‌ها

مصاحبه با دکتر شکوه السادات حسینی

شکوه السادات حسینی، استادیار گروه مطالعات زنان پژوهشکده مطالعات اجتماعی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی است که سال‌ها در زمینۀ زبان و ادبیات عرب تحصیل کرده است.

از دکتر حسینی ترجمه‌های بسیاری موجود است که در این‌جا می‌توان به برخی از آن‌ها اشاره نمود: 

  • ترجمه ۵ جلد مجموعه داستان‌های ادبیات مقاومت لبنان (انتشارات پرستا- ۱۳۹۱)
  • بود و دیگر هرگز نخواهد بود
  • شما نخواهید خواست
  • سیاه و سپید
  • بازگشت دوباره
  • زمانی برای کوچ به جایگاه سیمرغ

(بیشتر…)

زبان آلمانی هم‌بازی کودکی‌ام بود

مصاحبه با دکتر فرانک هاشمی

  • خانم دکتر هاشمی لطفا خودتان و رشته دبیرستان و دانشگاه‌تان را برای ما معرفی کنید:

عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات آلمانی دانشگاه علامه طباطبایی هستم که از سال ۹۴ در این دانشگاه مشغول به کار شدم. من در دبیرستان علوم تجربی خواندم و در کنکور سراسری در رشته زبان و ادبیات آلمانی دانشگاه شهید بهشتی پذیرفته شدم(البته من یادگیری زبان آلمانی را از دوران کودکی با مطالعه و شنیدن قصه‌های کودکانه آغاز کرده بودم). پس از اینکه مقطع کارشناسی را به پایان رساندم، گرایش آموزش زبان آلمانی را در دانشگاه آزاد ادامه دادم، چرا که در آن زمان دانشگاه‌های سراسری این رشته را ارائه نمی‌دادند.

هم زمان با تحصیل در دانشگاه آزاد در دانشگاه علامه نیز در رشته زبانشناسی کاربردی- آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان مشغول به تحصیل شدم و تقریبا تحصیلم در این دو رشته هم زمان با یکدیگر به پایان رسید. تحصیلات کارشناسی ارشدم که تمام شد، در دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات مقطع دکتری خود را گذراندم.

(بیشتر…)

امید از دست رفته را به جامعه بازگردانیم

مصاحبه با دکتر امیر مانیان

  • آقای دکتر مانیان خودتان را معرفی بفرمایید و کمی از رشتۀ دانشگاهی خود توضیح دهید:

من در سال ۵۴ در رشته ریاضی دیپلم گرفتم. در همان سال در رشتۀ مدیریت بازرگانی دانشگاه تهران پذیرفته شدم اما چندی بعد جریانات مربوط به انقلاب پیش آمد و دانشگاه‌ها تعطیل شد. در سال ۱۳۶۳ در رشتۀ مدیریت صنعتی دانشگاه تهران در مقطع کارشناسی ارشد مشغول به تحصیل شدم و مقطع دکتری خود را نیز در رشتۀ مدیریت سیستم‌های دانشگاه تهران گذراندم. پس از فارغ التحصیلی عضو هیئت علمی دانشکده مدریت تهران شدم. در حال حاضر نیز در گروه مدیریت فناوری اطلاعات دانشگاه تهران مشغول به کار هستم.

(بیشتر…)

«بومی سازی علوم انسانی» وضعیت را بدتر کرده‎است

مصاحبه با علی انتظاری

  • آقای دکتر انتظاری  لطفا در مورد رشتۀ تحصیلی دبیرستان و دانشگاه خودتان توضیح بفرمایید:

من در دبیرستان آزادگان تهران در رشته ریاضی تحصیل کردم. در سن ۱۶سالگی در سال ۱۳۵۵ دیپلم خود را دریافت کردم و در همان سال به آمریکا مهاجرت نمودم. در آمریکا مهندسی عمومی خواندم و مرداد سال ۵۸ به ایران بازگشتم. واحدهایی را که در آمریگا گذرانده بودم را مطابقت دادم و در دانشگاه عالی پارس تحصیل را ادامه دادم.

در سال ۶۲ که پس از انقلاب فرهنگی دانشگاه‌ها بازگشایی شد، در دانشگاه تربیت معلم جامعه شناسی خواندم. در مقطع کارشناسی ارشد نیز در دانشگاه تربیت مدرس رشتۀ جامعه شناسی را برای تحصیل انتخاب نمودم. در سال۷۷ در مقطع دکتری دانشگاه علامه طباطبایی پذیرفته شدم و در سال۸۶ از رسالۀ دکتری خود تحت عنوان گروه‌های مرجع بومی و غیر بومی دفاع کردم.

(بیشتر…)

ادبیات از ساحات اندیشه‌ورزی است

مصاحبه با دکتر داود اسپرهم

  • دکتر اسپرهم لطفا خودتان و رشته دبیرستان و رشتۀ دانشگاهی خود را برای ما معرفی کنید:

بنده دیپلم اقتصاد دارم. در دانشسرای عالی فوق دیپلم ادبیات گرفتم و مقطع کارشناسی را در دانشگاه علامه طباطبایی وکارشناسی ارشد و دکتری خود را در دانشگاه تهران گذراندم.
۱۱سال سابقۀ فعالیت در آموزش و پرورش را دارم و ۲۵ سال است که در دانشگاه علامه تدریس می‌کنم و در حال حاضر دانشیار همین دانشگاه هستم.

(بیشتر…)